Zadanie 4. Cyklotron - protony w polu magnetycznym, anihilacja i rozpad fluoru
Matura fizyka czerwiec 2011 · 13 pkt · dział: Fizyka jądrowa i relatywistyka (w 94% arkuszy CKE)
Zadanie 4.1
Cyklotrony pracują między innymi jako akceleratory przyspieszające protony używane do produkcji izotopów promieniotwórczych potrzebnych w diagnostyce medycznej. Pola magnetyczne i elektryczne w cyklotronie są tak skierowane, aby przyspieszane cząstki poruszały się po torach zbliżonych do kołowych, przebiegając wielokrotnie przez obszar, w którym są przyspieszane. Gdy energia kinetyczna protonów osiągnie docelową wartość (w cyklotronie RDS 111 wynosi ona ), wiązka wyprowadzana jest z komory próżniowej akceleratora.
Wykaż, że prędkość protonów o energii kinetycznej jest równa .
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 4.2
Dodatkowe informacje do tego podpunktu są przy zadaniu 4.1 ↑
W cyklotronie RDS 111 docelowy promień toru protonów w polu magnetycznym jest równy 45 cm. Oblicz wartość indukcji pola magnetycznego w tym cyklotronie. Przyjmij, że pole magnetyczne jest jednorodne, a prędkość protonów osiąga wartość .
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 4.3
{* Zadanie spoza obecnych wymagań egzaminacyjnych (od matury 2025) – potraktuj jako dodatkowe.}
Cyklotrony pracują między innymi jako akceleratory przyspieszające protony używane do produkcji izotopów promieniotwórczych potrzebnych w diagnostyce medycznej.
Strumień protonów wychodzący z akceleratora kierowany jest do komory zawierającej wodę wzbogaconą w tlen . Zachodzi tam reakcja jądrowa, w której powstaje promieniotwórczy izotop fluoru , ulegający następnie rozpadowi . Cząstki są pozytonami, czyli antycząstkami elektronów, a masa pozytonu jest równa masie elektronu.
Uzupełnij równania zachodzących reakcji jądrowych. Jeśli w reakcji powstaje jądro atomowe, to zapisz symbol izotopu z liczbą atomową i masową.
Wskazówka: Neutrino (oznaczone ) nie ma ładunku, a jego masę można pominąć.
Informacja do podpunktów 4.2–4.3
Izotop fluoru w postaci specjalnego preparatu wprowadzany jest do organizmu pacjenta, gdzie gromadzi się w określonych tkankach. Wyemitowane pozytony spotykają się w ciele pacjenta z elektronami, co prowadzi do zjawiska anihilacji, które można przedstawić równaniem . Promienie gamma są rejestrowane przez odpowiednie detektory, co pozwala uzyskać precyzyjne dane potrzebne do diagnozy chorych tkanek.
* Zagadnienie spoza podstawy programowej 2024 – nie jest przedmiotem egzaminu od matury 2025; potraktuj jako dodatkowe.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 4.4
Dodatkowe informacje do tego podpunktu są przy zadaniu 4.3 ↑
Można wykazać, że jeśli elektron i pozyton przed anihilacją pozostawały w spoczynku, to oba powstałe kwanty muszą mieć jednakową energię. Na jakie prawo fizyczne trzeba się powołać w tym dowodzie?
* Zagadnienie spoza podstawy programowej 2024 – nie jest przedmiotem egzaminu od matury 2025; potraktuj jako dodatkowe.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 4.5
Dodatkowe informacje do tego podpunktu są przy zadaniu 4.3 ↑
Jeśli pozyton o pewnej energii kinetycznej uderzył w nieruchomy elektron i nastąpiła anihilacja, przy czym kwant A pobiegł z kierunkiem i zwrotem zgodnym z ruchem pozytonu, a kwant B – ze zwrotem przeciwnym, to który z nich będzie miał większą długość fali, czy też długości fali będą jednakowe? Uzasadnij odpowiedź.
* Zagadnienie spoza podstawy programowej 2024 – nie jest przedmiotem egzaminu od matury 2025; potraktuj jako dodatkowe.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 4.6
Dodatkowe informacje do tego podpunktu są przy zadaniu 4.3 ↑
Po upływie 6 godzin od chwili podania preparatu zawierającego promieniotwórczy fluor, liczba jąder izotopu w ciele pacjenta zmalała dziesięciokrotnie. Oszacuj wartość okresu połowicznego zaniku tego izotopu. Gdy wartość nie jest dokładna, użyj określeń „nieco poniżej” lub „nieco powyżej”.
* Zagadnienie spoza podstawy programowej 2024 – nie jest przedmiotem egzaminu od matury 2025; potraktuj jako dodatkowe.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Odblokuj rozwiązania krok po kroku
Zbiór zadań otwiera kroki we wszystkich zadaniach z fizyki na tych stronach.
Zbiór zadań CKE do matury 2027 - fizyka rozszerzona
- odblokowuje wszystkie kroki rozwiązań na tych stronach
- rozwiązania krok po kroku z kartą wzorów
- 523 zadania z arkuszy CKE 2009–2026
- do druku, na tablet i telefon
