17-20 listopada: Próbna Matura z Operonem - odpowiedzi i rozwiązania zadań tego samego dnia. Zobacz →◆1-3 grudnia: Próbny Egzamin Ósmoklasisty z Operonem - odpowiedzi i rozwiązania po każdym egzaminie. Zobacz →◆14-18 grudnia: Próbna CKE (E8 i matura) - arkusze PDF od 9:00, odpowiedzi i rozwiązania tego samego dnia. Matura → E8 →◆Zbiory zadań CKE 2027 z pełnymi rozwiązaniami - książka cyfrowa od razu po opłaceniu. Zobacz zbiory →◆Darmowe planery nauki do matury i egzaminu ósmoklasisty. Pobierz PDF →◆Kup 2 zbiory - drugi 5% taniej, przy 3 kolejny -10%◆Zajęcia stacjonarnie we Wrocławiu (Miodowa 94 i Średzka 25) lub online na żywo◆17-20 listopada: Próbna Matura z Operonem - odpowiedzi i rozwiązania zadań tego samego dnia. Zobacz →◆1-3 grudnia: Próbny Egzamin Ósmoklasisty z Operonem - odpowiedzi i rozwiązania po każdym egzaminie. Zobacz →◆14-18 grudnia: Próbna CKE (E8 i matura) - arkusze PDF od 9:00, odpowiedzi i rozwiązania tego samego dnia. Matura → E8 →◆Zbiory zadań CKE 2027 z pełnymi rozwiązaniami - książka cyfrowa od razu po opłaceniu. Zobacz zbiory →◆Darmowe planery nauki do matury i egzaminu ósmoklasisty. Pobierz PDF →◆Kup 2 zbiory - drugi 5% taniej, przy 3 kolejny -10%◆Zajęcia stacjonarnie we Wrocławiu (Miodowa 94 i Średzka 25) lub online na żywo◆

Zadanie 11. Rozpad β⁻ żelaza-59 do stanów wzbudzonych kobaltu-59

Matura fizyka czerwiec 2026 · 7 pkt · dział: Fizyka jądrowa i relatywistyka (w 94% arkuszy CKE)

Informacje do zadań 11.1–11.4

Spoczywające jądro żelaza 59Fe^{59}\mathrm{Fe} ulega rozpadowi promieniotwórczemu β−\beta^{-}, w wyniku którego powstają: cząstka β−\beta^{-} (elektron), jądro kobaltu 59Co^{59}\mathrm{Co}, a także antyneutrino elektronowe ν~\tilde{\nu}. Antyneutrino ma zerowy ładunek elektryczny, a jego masę możemy pominąć.

W tym procesie jądro 59Fe^{59}\mathrm{Fe} w stanie podstawowym może rozpadać się do niektórych stanów wzbudzonych jądra kobaltu. Rozważmy takie procesy, że jądro 59Fe^{59}\mathrm{Fe} rozpadło się do jednego z pewnych dwóch stanów wzbudzonych jądra kobaltu: 59Co(X)^{59}\mathrm{Co}^{(\mathrm{X})} albo 59Co(Y)^{59}\mathrm{Co}^{(\mathrm{Y})}. Wartości energii spoczynkowej jąder kobaltu w tych stanach wzbudzonych X, Y wynoszą odpowiednio:

  • EX Co=E0 Co+1,10 MeVE_{\mathrm{X\,Co}}=E_{0\,\mathrm{Co}}+1{,}10\ \mathrm{MeV}
  • EY Co=E0 Co+1,29 MeVE_{\mathrm{Y\,Co}}=E_{0\,\mathrm{Co}}+1{,}29\ \mathrm{MeV}
gdzie E0 CoE_{0\,\mathrm{Co}} oznacza energię spoczynkową jądra 59Co^{59}\mathrm{Co} w stanie podstawowym.

Następnie wzbudzone jądro kobaltu 59Co^{59}\mathrm{Co} przechodzi do stanu podstawowego i emituje przy tym foton γ\gamma. Możliwe schematy całego procesu przedstawiono na diagramach 1.–2. poniżej.

Energia ErE_r wydzielana w całym tym procesie, czyli suma energii kinetycznej cząstki β−\beta^{-} oraz energii kinetycznej antyneutrina ν~\tilde{\nu}, oraz energii fotonu γ\gamma – w obu przypadkach – wynosi:

  • Er=1,57 MeVE_r=1{,}57\ \mathrm{MeV}
Pomijamy bardzo małą energię kinetyczną jądra kobaltu.
Uwaga! Kreski poziome na diagramach odpowiadają poszczególnym wartościom energii spoczynkowej jąder uczestniczących w całym procesie. Zachowano skalę – tzn. różnice między wartościami energii spoczynkowej jąder odpowiadają odległościom między kreskami. E0 FeE_{0\,\mathrm{Fe}} oznacza energię spoczynkową jądra żelaza 59Fe^{59}\mathrm{Fe} w stanie podstawowym.

Zadanie 11.1

0–1 pkt · uzupełnij / wybierz

Poniżej przedstawiono schemat rozpadu β−\beta^{-} jądra żelaza 59Fe^{59}\mathrm{Fe}. ⋯59Fe→⋯⋯Co  +  β−  +  00ν~ ^{59}_{\cdots}\mathrm{Fe} \quad\to\quad {}^{\cdots}_{\cdots}\mathrm{Co} \;+\; \beta^{-} \;+\; {}^{0}_{0}\tilde{\nu} Uzupełnij powyższy schemat tak, aby powstało równanie rozpadu β−\beta^{-}.

Wpisz w wykropkowane miejsca w schemacie właściwe liczby: masową i atomowe.

Zadanie 11.2

0–3 pkt · obliczenia

Podczas rozpadu jądra żelaza 59Fe^{59}\mathrm{Fe}, powstająca cząstka β−\beta^{-} może uzyskać różne wartości energii kinetycznej. Te wartości zależą od energii stanu wzbudzonego jądra kobaltu, do którego rozpada się jądro żelaza, oraz od energii antyneutrina (zobacz diagramy 1.–2. we wstępie do zadania 11.).

Oblicz maksymalną możliwą energię kinetyczną cząstki β−\beta^{-} w sytuacji, gdy energia kinetyczna antyneutrina jest pomijalnie mała. Zapisz obliczenia.

Zadanie 11.3

0–2 pkt · obliczenia

Jądro kobaltu 59Co^{59}\mathrm{Co} może przechodzić – w wyniku przemiany γ\gamma – ze stanu wzbudzonego Y (jądra wzbudzonego 59Co(Y)^{59}\mathrm{Co}^{(\mathrm{Y})}) do stanu wzbudzonego X (jądra wzbudzonego 59Co(X)^{59}\mathrm{Co}^{(\mathrm{X})}). Energię fotonu emitowanego w wyniku takiego przejścia oznaczymy jako EγYXE_{\gamma\mathrm{YX}}.

Oblicz EγYXE_{\gamma\mathrm{YX}}. Zapisz obliczenia.

Zadanie 11.4

0–1 pkt · prawda / fałsz

Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

1. Jądro kobaltu 59Co(Y)^{59}\mathrm{Co}^{(\mathrm{Y})} (w stanie wzbudzonym Y) ma większą masę od jądra kobaltu 59Co(X)^{59}\mathrm{Co}^{(\mathrm{X})} (w stanie wzbudzonym X).
2. Energia wiązania jądra kobaltu 59Co(Y)^{59}\mathrm{Co}^{(\mathrm{Y})} (w stanie wzbudzonym Y) jest większa od energii wiązania jądra kobaltu 59Co(X)^{59}\mathrm{Co}^{(\mathrm{X})} (w stanie wzbudzonym X).
Zaznacz P albo F przy każdym stwierdzeniu.

Odblokuj rozwiązania krok po kroku

Zbiór zadań otwiera kroki we wszystkich zadaniach z fizyki na tych stronach.

Książka cyfrowa · Korepetytujemy.pl

Zbiór zadań CKE do matury 2027 - fizyka rozszerzona

  • odblokowuje wszystkie kroki rozwiązań na tych stronach
  • rozwiązania krok po kroku z kartą wzorów
  • 523 zadania z arkuszy CKE 2009–2026
  • do druku, na tablet i telefon
Oficjalne wydanie · ISBN 978-83-982648-5-3
149 zł199 złdostęp od razu po opłaceniu
Najniższa cena z 30 dni przed obniżką: 149 zł
Kup zbiór - 149 złPłatność jednorazowa, bez subskrypcji. Rozwiązania na stronach działają do 31 maja 2027 r., książka zostaje u Ciebie.
Zaloguj się - 5 zadań za darmoMasz już zbiór? Zaloguj się na konto z zakupu - rozwiązania są otwarte. Darmowe konto: 5 zadań na 3 dni, jedno odblokowanie otwiera wszystkie podpunkty zadania.

Podobne zadania z działu Fizyka jądrowa i relatywistyka

Zadania według działów: matura z fizyki

Potwierdź płatność BLIK

Zatwierdź transakcję w aplikacji swojego banku. Czekamy na potwierdzenie...

Twój koszyk

Przejdź do koszyka
Bezpieczne płatności
BLIKPrzelewy24VisaMastercardGoogle PayApple PayPowered by Stripe
Rabaty wieloprzedmiotowe naliczają się automatycznie.