17-20 listopada: Próbna Matura z Operonem - odpowiedzi i rozwiązania zadań tego samego dnia. Zobacz →◆1-3 grudnia: Próbny Egzamin Ósmoklasisty z Operonem - odpowiedzi i rozwiązania po każdym egzaminie. Zobacz →◆14-18 grudnia: Próbna CKE (E8 i matura) - arkusze PDF od 9:00, odpowiedzi i rozwiązania tego samego dnia. Matura → E8 →◆Zbiory zadań CKE 2027 z pełnymi rozwiązaniami - książka cyfrowa od razu po opłaceniu. Zobacz zbiory →◆Darmowe planery nauki do matury i egzaminu ósmoklasisty. Pobierz PDF →◆Kup 2 zbiory - drugi 5% taniej, przy 3 kolejny -10%◆Zajęcia stacjonarnie we Wrocławiu (Miodowa 94 i Średzka 25) lub online na żywo◆17-20 listopada: Próbna Matura z Operonem - odpowiedzi i rozwiązania zadań tego samego dnia. Zobacz →◆1-3 grudnia: Próbny Egzamin Ósmoklasisty z Operonem - odpowiedzi i rozwiązania po każdym egzaminie. Zobacz →◆14-18 grudnia: Próbna CKE (E8 i matura) - arkusze PDF od 9:00, odpowiedzi i rozwiązania tego samego dnia. Matura → E8 →◆Zbiory zadań CKE 2027 z pełnymi rozwiązaniami - książka cyfrowa od razu po opłaceniu. Zobacz zbiory →◆Darmowe planery nauki do matury i egzaminu ósmoklasisty. Pobierz PDF →◆Kup 2 zbiory - drugi 5% taniej, przy 3 kolejny -10%◆Zajęcia stacjonarnie we Wrocławiu (Miodowa 94 i Średzka 25) lub online na żywo◆

Zadanie 6. Ewolucja Słońca i synteza jądrowa - cykl CNO i energia wiązania

Matura fizyka maj 2013 · 10 pkt · dział: Fizyka jądrowa i relatywistyka (w 94% arkuszy CKE)

Zadanie 6.1

0–2 pkt · uzupełnij / wybierz

{* Zadanie spoza obecnych wymagań egzaminacyjnych (od matury 2025) – potraktuj jako dodatkowe.}

Przypuszcza się, że Słońce powstało około 4,6 miliarda lat temu z obłoku gazu i pyłu nazywanego protogwiazdą. Po trwającym kilkadziesiąt milionów lat okresie kurczenia się obłoku Słońce stało się gwiazdą ciągu głównego. Zawartość wodoru w jądrze młodego Słońca wynosiła ok. 73%73\%, a obecnie w wyniku ciągu reakcji termojądrowych spadła do 40%40\%. Około 98%98\% energii w Słońcu jest produkowane w cyklu p-p, w którym z czterech protonów powstaje jądro helu. Cykl ten jest wydajniejszy w temperaturach jądra gwiazdy rzędu 107 K10^{7}\ \mathrm{K}, natomiast w wyższych temperaturach (występujących w gwiazdach o masach większych niż Słońce) bardziej wydajny jest cykl CNO (węglowo-azotowy). Gdy zapasy wodoru się wyczerpią, co nastąpi po kolejnych 5 mld lat, Słońce zmieni się w czerwonego olbrzyma i po odrzuceniu zewnętrznych warstw tworzących mgławicę planetarną zacznie zapadać się pod własnym ciężarem, przeistaczając się w białego karła. Następnie przez wiele miliardów lat będzie nadal stygło, stając się brązowym, a później czarnym karłem.

Na wykresie Hertzsprunga-Russella przedstawiono ewolucję Słońca. Uzupełnij opis, wpisując w odpowiedniej kolejności właściwe nazwy etapów ewolucji, odpowiadające numerom na wykresie.

1.

2.

3.

4.

5.

* Zagadnienie spoza podstawy programowej 2024 – nie jest przedmiotem egzaminu od matury 2025; potraktuj jako dodatkowe.

Zadanie 6.2

0–2 pkt · uzupełnij / wybierz

Przypuszcza się, że Słońce powstało około 4,6 miliarda lat temu z obłoku gazu i pyłu nazywanego protogwiazdą. Po trwającym kilkadziesiąt milionów lat okresie kurczenia się obłoku Słońce stało się gwiazdą ciągu głównego. Zawartość wodoru w jądrze młodego Słońca wynosiła ok. 73%73\%, a obecnie w wyniku ciągu reakcji termojądrowych spadła do 40%40\%. Około 98%98\% energii w Słońcu jest produkowane w cyklu p-p, w którym z czterech protonów powstaje jądro helu. Cykl ten jest wydajniejszy w temperaturach jądra gwiazdy rzędu 107 K10^{7}\ \mathrm{K}, natomiast w wyższych temperaturach (występujących w gwiazdach o masach większych niż Słońce) bardziej wydajny jest cykl CNO (węglowo-azotowy).

Uzupełnij schematy reakcji jądrowych cyklu CNO. ⋯⋯p + 612C  →  ⋯⋯N  →  ⋯⋯C + β+ + νe{}^{\cdots}_{\cdots}p \,+\, {}^{12}_{6}\mathrm{C} \;\to\; {}^{\cdots}_{\cdots}\mathrm{N} \;\to\; {}^{\cdots}_{\cdots}\mathrm{C} \,+\, \beta^{+} \,+\, \nu_{e} ⋯⋯p + ⋯13C  →  7⋯N{}^{\cdots}_{\cdots}p \,+\, {}^{13}_{\cdots}\mathrm{C} \;\to\; {}^{\cdots}_{7}\mathrm{N} ⋯⋯p + 7⋯N  →  ⋯15O  →  ⋯15N + β+ + νe{}^{\cdots}_{\cdots}p \,+\, {}^{\cdots}_{7}\mathrm{N} \;\to\; {}^{15}_{\cdots}\mathrm{O} \;\to\; {}^{15}_{\cdots}\mathrm{N} \,+\, \beta^{+} \,+\, \nu_{e} ⋯⋯p + ⋯⋯N  →  612C + ⋯⋯He{}^{\cdots}_{\cdots}p \,+\, {}^{\cdots}_{\cdots}\mathrm{N} \;\to\; {}^{12}_{6}\mathrm{C} \,+\, {}^{\cdots}_{\cdots}\mathrm{He}

Zadanie 6.3

0–2 pkt · zadanie otwarte

Dodatkowe informacje do tego podpunktu są przy zadaniu 6.2 ↑

Zawarty we wprowadzeniu do zadania opis cyklu p-p „z czterech protonów powstaje jądro helu” jest uproszczeniem, w którym pominięto pewne inne cząstki uczestniczące w tym cyklu.

a) Z czterech protonów nie może powstać tylko jądro helu, ani tylko jądro helu oraz energia w postaci kwantów promieniowania elektromagnetycznego lub neutrin. Napisz nazwę prawa fizycznego, które opisuje to ograniczenie. b) Napisz nazwy dwóch różnych rodzajów lekkich cząstek, które oprócz jądra helu powstają z czterech protonów.

Zadanie 6.4

0–2 pkt · uzasadnienie

Dodatkowe informacje do tego podpunktu są przy zadaniu 6.2 ↑

Odwołując się do budowy jąder atomowych, wyjaśnij:

a) dlaczego reakcje syntezy mogą zachodzić tylko w wysokich temperaturach. b) dlaczego cykl CNO wymaga wyższych temperatur niż cykl p-p.

Zadanie 6.5

0–2 pkt · uzupełnij / wybierz

Dodatkowe informacje do tego podpunktu są przy zadaniu 6.2 ↑

Iloraz energii wiązania jądra atomowego ΔE\Delta E przez liczbę masową jądra AA nazywamy właściwą energią wiązania jądra. Wybierz i podkreśl poprawny wykres przedstawiający schematycznie zależność właściwej energii wiązania od liczby masowej jąder atomowych.

Napisz, dlaczego energię jądrową możemy uzyskiwać w procesach rozpadu jąder ciężkich i w procesach syntezy jąder lekkich.

Odblokuj rozwiązania krok po kroku

Zbiór zadań otwiera kroki we wszystkich zadaniach z fizyki na tych stronach.

Książka cyfrowa · Korepetytujemy.pl

Zbiór zadań CKE do matury 2027 - fizyka rozszerzona

  • odblokowuje wszystkie kroki rozwiązań na tych stronach
  • rozwiązania krok po kroku z kartą wzorów
  • 523 zadania z arkuszy CKE 2009–2026
  • do druku, na tablet i telefon
Oficjalne wydanie · ISBN 978-83-982648-5-3
149 zł199 złdostęp od razu po opłaceniu
Najniższa cena z 30 dni przed obniżką: 149 zł
Kup zbiór - 149 złPłatność jednorazowa, bez subskrypcji. Rozwiązania na stronach działają do 31 maja 2027 r., książka zostaje u Ciebie.
Zaloguj się - 5 zadań za darmoMasz już zbiór? Zaloguj się na konto z zakupu - rozwiązania są otwarte. Darmowe konto: 5 zadań na 3 dni, jedno odblokowanie otwiera wszystkie podpunkty zadania.

Podobne zadania z działu Fizyka jądrowa i relatywistyka

Zadania według działów: matura z fizyki

Potwierdź płatność BLIK

Zatwierdź transakcję w aplikacji swojego banku. Czekamy na potwierdzenie...

Twój koszyk

Przejdź do koszyka
Bezpieczne płatności
BLIKPrzelewy24VisaMastercardGoogle PayApple PayPowered by Stripe
Rabaty wieloprzedmiotowe naliczają się automatycznie.