Zadanie 10. Zjawisko termoelektryczne Seebecka - napięcie termoogniwa
Matura fizyka maj 2015 · 4 pkt · dział: Prąd elektryczny (w 78% arkuszy CKE)
Zjawisko termoelektryczne odkryte w 1821 roku przez T. J. Seebecka polega na powstawaniu napięcia w obwodzie złożonym z dwóch różnych metali, których złącza różnią się temperaturami (rysunek obok). Przez powierzchnię złącza swobodne elektrony przenikają z metalu o większej ich liczbie w jednostce objętości do metalu o liczbie mniejszej. W pierwszym metalu pojawia się niedobór elektronów, a w drugim – nadmiar. Efekt ten zależy od temperatury, dlatego jeśli jedno złącze pozostaje w innej temperaturze niż drugie, to w obwodzie powstaje napięcie (rzędu mV). To zjawisko znalazło współcześnie zastosowanie w budowie generatorów termoelektrycznych stosowanych do zasilania sond kosmicznych.
Napięcie termoelektryczne określone jest wzorem gdzie i są współczynnikami Seebecka charakterystycznymi dla danych metali, a i – temperaturami złącz obu metali. Wartości współczynników Seebecka dla niektórych metali przedstawia poniższa tabela.| metal | glin | molibden | nikiel | ołów | pallad | platyna | wolfram | żelazo |
| , |
{ Na podstawie: H. Stöcker, Nowoczesne kompendium fizyki, Warszawa 2010.}
Zadanie 10.1
Wyraź jednostkę współczynnika Seebecka w jednostkach podstawowych układu SI.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 10.2
a) Dobierz parę metali spośród przedstawionych w tabeli, umożliwiającą uzyskanie maksymalnego napięcia termoelektrycznego przy ustalonej różnicy temperatur.
b) Oblicz napięcie termoelektryczne dla dobranej przez Ciebie pary metali, jeśli jedno ze złącz umieścimy w naczyniu z topniejącym lodem, a drugie – w wodzie wrzącej pod normalnym ciśnieniem.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 10.3
Obwód opisany we wstępie do zadania można potraktować jako pojedyncze ogniwo (termoogniwo), które łączy się szeregowo lub równolegle w tzw. stosy termoelektryczne (termostosy). Przyjmijmy, że napięcie uzyskiwane z pojedynczego termoogniwa jest rzędu miliwoltów, a jego opór wewnętrzny – rzędu setnych części oma.
Zaznacz właściwe uzupełnienie poniższego zdania wybrane spośród A–C oraz uzasadnienie wybrane spośród 1–3.
Aby czerpać z termostosu prąd o natężeniu kilku amperów pod napięciem kilkudziesięciu woltów, należy termoogniwa połączyć
| A. | tylko równolegle, | 1. | potrzebne napięcie jest większe niż dla pojedynczej pary złącz. | |
| B. | tylko szeregowo, | ponieważ | 2. | potrzebne natężenie prądu jest większe od natężenia prądu możliwego do uzyskania z pojedynczej pary złącz. |
| C. | szeregowo i równolegle, | 3. | potrzebne napięcie i natężenie prądu są większe od możliwych do uzyskania z pojedynczej pary złącz. |
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Odblokuj rozwiązania krok po kroku
Zbiór zadań otwiera kroki we wszystkich zadaniach z fizyki na tych stronach.
Zbiór zadań CKE do matury 2027 - fizyka rozszerzona
- odblokowuje wszystkie kroki rozwiązań na tych stronach
- rozwiązania krok po kroku z kartą wzorów
- 523 zadania z arkuszy CKE 2009–2026
- do druku, na tablet i telefon
