Zadanie 11. Gwiazdy na orbitach w galaktyce - prędkość orbitalna i ciemna materia
Matura fizyka czerwiec 2015 · 7 pkt · dział: Grawitacja i astronomia (w 100% arkuszy CKE)
Przyjmijmy, że rozkład masy w galaktyce jest sferycznie symetryczny, tzn. gęstość zależy tylko od odległości od środka galaktyki. W takim przypadku można wykazać, że na gwiazdę krążącą po orbicie kołowej wokół środka galaktyki (zob. ilustracja obok) działa tylko siła grawitacji pochodząca od materii zawartej wewnątrz sfery zawierającej orbitę gwiazdy i taka, jakby cała ta materia była skupiona w środku tej sfery.
Prędkość ciała 1 (np. gwiazdy) krążącego po orbicie kołowej wokół ciała 2 (np. jądra galaktyki) jest zależna od masy ciała 2 i od odległości między ciałami. Zależność ta wyraża się wzorem , gdzie jest stałą grawitacji.
Zadanie 11.1
Wyprowadź powyższy wzór, korzystając z podstawowych praw mechaniki.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 11.2
Dla gwiazd krążących po orbitach kołowych wokół środka pewnej galaktyki zmierzono ich prędkości oraz promienie orbit .
Zaznacz ten z poniższych wykresów zależności od , który jest zgodny z założeniem, że gęstość materii w galaktyce jest stała wewnątrz sfery o promieniu , a pomijalnie mała – na zewnątrz tej sfery.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 11.3
{ Na podstawie: E. Corbelli i P. Salucci, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society}
Na ruch gwiazd wpływa nie tylko materia widoczna, lecz także niewidoczna (ciemna).
Biorąc ten fakt pod uwagę, rozstrzygnij, który z powyższych wykresów – 1 czy 2 – przedstawia rzeczywiste wartości prędkości gwiazd. Podaj i uzasadnij dokonany wybór.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 11.4
Dodatkowe informacje do tego podpunktu są przy zadaniu 11.3 ↑
Korzystając z danych na wykresie przedstawionym w informacji do zadań 11.3 i 11.4 oraz z założenia o sferycznej symetrii, oblicz, jaką część masy galaktyki M 33 zawartej w kuli o promieniu 10 kiloparseków stanowi masa ciemnej materii.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Zadanie 11.5
Dodatkowe informacje do tego podpunktu są przy zadaniu 11.3 ↑
Zaznacz poprawne dokończenie poniższego zdania.
Pomiar prędkości gwiazdy krążącej wokół środka galaktyki może być dokonany dzięki
A. badaniu widma promieniowania gwiazdy.
B. obliczeniu opartemu na prawie Hubble'a.
C. pomiarowi okresu obiegu gwiazdy.
D. badaniom układu planetarnego gwiazdy.
Rozwiązanie krok po kroku otwiera zbiór zadań albo darmowe konto (5 zadań).
Odblokuj rozwiązania krok po kroku
Zbiór zadań otwiera kroki we wszystkich zadaniach z fizyki na tych stronach.
Zbiór zadań CKE do matury 2027 - fizyka rozszerzona
- odblokowuje wszystkie kroki rozwiązań na tych stronach
- rozwiązania krok po kroku z kartą wzorów
- 523 zadania z arkuszy CKE 2009–2026
- do druku, na tablet i telefon
